Van fraude worden studenten met dyslexie niet vrolijk

Binnen een half uur een dyslexie verklaring scoren voor € 160,– – dat is schrikken als je niet beter weet dan dat een dyslexie onderzoek een dag duurt en rond de € 1.000,– kost. Bureaus die zo’n verklaring zomaar afgeven moeten worden aangepakt, dat is helder. En die student? Waarom ga je op zoek naar een dyslexieverklaring als je geen dyslexie hebt? Is langere toetstijd te krijgen, een alternatieve toetsvorm of de mogelijkheid om voorleessoftware te mogen gebruiken zo nodig, dat je daarvoor die moeite doet? Of is het te doen om de nieuwe regeling die vanaf dit studiejaar is ingevoerd waarbij € 1.200,– kan worden uitgekeerd na het behalen van het diploma als er sprake was van studievertraging als gevolg van dyslexie?

In de opgewonden berichtgeving over de fraude met dyslexieverklaringen lijkt een dyslexieverklaring een paspoort om feestend de studie door te dansen, met aan het eind

€ 1.200,– als toetje. Maar ook met deze voorzieningen moeten de einddoelen gewoon behaald worden. De studie een makkie en één groot feest met een dyslexieverklaring? Mijn observaties zijn anders.

Niet iedereen meldt zich

Studenten met dyslexie moeten zich aan het begin van hun HBO- of universitaire opleiding met hun dyslexieverklaring melden bij de studentendecaan. Daar wordt vastgesteld op welke voorzieningen de studenten recht hebben. Een deel van de dyslectische studenten doet dat niet. Hun redenering is dat ze nu een vak gaan studeren waar ze goed in zijn en waarbij ze geen hulp meer nodig hebben. Deze houding is op zich te prijzen, ware het niet dat ieder vak veel leeswerk vereist en schriftelijk wordt afgesloten. De propedeuse is niet zozeer inhoudelijk moeilijk, maar wel veel (lees- en schrijf-) werk. En daarmee kun je in de problemen komen als je dyslexie hebt.

De voorzieningen

De voorziening die het meest wordt toegekend is extra toetstijd. De organisatie daarvan gaat vaak goed, maar soms zijn de surveillanten niet goed ingelicht of is men domweg vergeten dat er studenten met dyslexie zijn en is het lokaal te kort ingeroosterd. Het allerergste is wanneer andere studenten nog niet klaar zijn met hun toets en weg moeten en ruzie gaan maken omdat de dyslectische studenten wel mogen blijven zitten. Extra stress krijg je ervan!

Voor andere voorzieningen moet je individueel stappen ondernemen. Een aantal docenten weet hoe dyslexie werkt en denkt met je mee; andere docenten zijn bang voor

niveauverlaging (= dom) en wil niets weten van bijvoorbeeld een andere toetsvorm. Het is altijd maar weer afwachten hoe je wordt behandeld.

De propedeuse

Het eind van jaar 1 is het selectiemoment van de propedeuse. Wie zijn studiepunten niet heeft, kan vertrekken. Heb je die niet gehaald als gevolg van je dyslexie, dan moet je naar de studentendecaan die bij het docententeam nagaat of het echt aan dyslexie ligt en niet aan feestgedrag (vaak afwezig) of aan een te laag niveau (alle vakken onvoldoende). Een frauderende student zou op dit moment de gekochte dyslexieverklaring kunnen inzetten, maar moet dan wel met een goed verhaal komen.

En hoe vergaat het ondertussen de echte dyslectische student? Heeft die zich aan het begin van het jaar niet aangemeld met zijn/haar dyslexieverklaring, dan hangt het af van de studentendecaan of die nog het docententeam gaat raadplegen. Doet die dat niet, dan is het einde verhaal.

Vaak gaat het om de punten voor de taaltoets die missen. Een taaltoets die vooral gaat om spelling. Daar moet je veel tijd en energie in steken als je dyslexie hebt; tijd en energie die je niet kunt besteden aan de vakken waar je wel goed in bent. En een tekst op HBO-niveau schrijven leer je er niet van.

Ook opleidingen zitten met die taaltoets in hun maag. Heb je een geweldige werktuigbouwkunde student met allemaal achten op de cijferlijst en die moet je wegsturen omdat hij/zij de taaltoets niet haalt…….

Feit blijft ook dat studenten met dyslexie twee keer zo vaak uitvallen als de gemiddelde student (cijfers van Handicap & Studie).

Uitstel van het negatief Bindend Studie Advies (BSA)

Uitstel van het negatief Bindend Studie Advies waardoor je de studie mag voortzetten, betekent ook dat er continue een achterstand in je nek hijgt. Je moet je herkansingen doen terwijl het lesprogramma gewoon doorgaat.

Voorheen was er dan de mogelijkheid van een extra studiejaar, een regeling die geldt voor alle studenten met een functiebeperking: fysieke beperkingen, chronische ziekten of psychische problemen. Wanneer duidelijk werd, dat de achterstand die hierdoor was ontstaan redelijk gezien niet binnen de gestelde termijn ingehaald kon worden, vroeg de studentendecaan een extra jaar studiefinanciering aan. Met de invoering van het nieuwe

leenstelsel die dit studiejaar is ingevoerd, is deze regeling veranderd en krijg je NA het behalen van je diploma een vergoeding van € 1.200,–. Voor studenten met een functiebeperking is dit een enorme verschraling.

En dat geld krijg je niet automatisch. De studentendecaan die dat voor je moet aanvragen, moet een oorzakelijk verband kunnen leggen tussen de vertraging en de dyslexie. Een student die nooit gebruik heeft gemaakt van voorzieningen en nooit naar de studentedecaan is geweest, krijgt het moeilijk.

Om voor die € 1.200,– in aanmerking te komen, ben je een jaar verder, heb je de kamer van de studentendecaan al heel vaak van binnen gezien en zijn je resultaten onderwerp geweest van docentenbesprekingen. Van ‘even cashen’ is echt geen sprake.

Gevolgen van verhalen over fraude

Aangezien de nieuwe regeling pas dit studiejaar is ingevoerd, zijn er nog geen studenten die de € 1.200,– al hebben toegewezen gekregen. Van fraude met deze regeling kan dus ook nog geen sprake zijn. ‘Cashen’ zou pas kunnen gebeuren over minimaal drie-en-een-half jaar, aan het eind van de studie + gecontroleerde studievertraging.

Dat er fraude wordt gepleegd is duidelijk – en daar moet ook zeker tegen worden opgetreden – maar exacte cijfers over de omvang daarvan zijn er niet.

De verhalen zijn ondertussen wel de wereld in. Risico daarvan is dat studenten met dyslexie nog meer terughoudend worden in het aanvragen van voorzieningen en dat ze door docenten met nog meer dan het al gebruikelijke wantrouwen worden bekeken. Boven op de vragen die ook in het Hoger Onderwijs nog steeds worden gesteld: ben je niet gewoon dom of lui komt nu: ben je wel echt dyslectisch? Ik krijg er gewoon maagkramp van als ik aan die dappere dyslectische doorzetters denk, die dit soort opmerkingen al hun leven lang over zich heen hebben gekregen.

Draai de vraag eens om

Wat is nu netto de winst van een dyslexieverklaring als je geen dyslexie hebt? Het lijkt vooral te gaan om tijd: extra tijd bij tentamens en examens en extra studietijd. Kennelijk is er een categorie studenten die daar zoveel behoefte aan heeft dat ze de moeite nemen om op frauduleuze wijze aan een dyslexieverklaring te komen.

Wat zegt dat over het onderwijs? Is het zo gehaast en standaard geworden dat studenten in de knel komen? Want waarom zou je frauderen als je voldoende tijd krijgt om je te ontwikkelen, als er rekening gehouden wordt met je zwakke kanten, je wordt aangesproken op je sterke kanten en je wordt ondersteund om het beste uit jezelf te halen? Is dat niet de opdracht van het onderwijs?

Wat te denken van een snelle route bij ieder vak voor snelle studeerders en een rustiger traject voor studenten die wat meer tijd nodig hebben? Of voorleessoftware voor alle studenten die daar profijt van denken te hebben? Of een tentamenzaal waar iedereen kan kiezen voor ‘gewone’ of ‘extra’ toetstijd?

Ik weet zeker, dat niet alleen studenten met dyslexie daar vrolijk van zouden worden!

Nel Hofmeester

Mei 2016

Drs. Nel Hofmeester is docent Nerlandicus met als specialisatie dyslexie en neurodiversiteit. Ze is auteur van Ontwikkel je eigen leerstijl, Dyslexie en studievaardigheid, De sterke kanten van dyslexie (2014), Medici met dyslexie (2008) en Studeren met dyslexie (2002).